W intensywnym żywieniu świń powszechnie stosuje się surowce, które ze względu na wysoką koncentrację energii i składników pokarmowych są wykorzystywane do sporządzenia mieszanek pełnoporcjowych. Ziarno kukurydzy ma najwyższą spośród zbóż wartość energetyczną, cechuje się niską zawartością włókna, wysoką koncentracją łatwostrawnych węglowodanów, dość wysoką zawartością tłuszczu oraz wysoką strawnością składników pokarmowych. Dla ziarna kukurydzy charakterystyczny jest jednak niski poziom białka, które ubogie jest w aminokwasy egzogenne, takie jak lizyna, tryptofan czy aminokwasy siarkowe. Wartość biologiczna białka kukurydzy w żywieniu trzody chlewnej jest niewielka, w związku z czym należy uzupełniać niedobory niezbędnych aminokwasów. Tłuszcz zawarty w ziarnie kukurydzy bogaty jest w NNKT, szczególnie kwas linolowy. Ponad to kukurydza zawiera dużą ilość ksantofili i cechuje się brakiem substancji antyżywieniowych. Dodatkowym atutem jest fakt, że kukurydza jest smakowita i chętnie pobierana przez zwierzęta. Niestety roślina ta, ze względu na wysoką wilgotność i zawartość cukrów prostych, jest podatna na patogeny i grzyby pleśniowe z rodzaju Fusarium i Aspergillus. Produkują one bardzo niebezpieczne mykotoksyny, które wywierają negatywny wpływ na zdrowotność zwierząt.
Ziarno kukurydzy
Zbiór kukurydzy na ziarno w okresie późnej jesieni, ze względu na jego wysoką wilgotność generuje wysokie koszty związane z koniecznością dosuszania materiału. Na jakość zebranego ziarna wpływa nie tylko termin i warunki zbioru, ale również warunki suszenia i późniejszego przechowywania. W żywieniu świń nadal najbardziej powszechną formą wykorzystania kukurydzy jest śruta z ziarna. Zbyt wysoki udział tego zboża w końcowej fazie tuczu negatywnie wpływa na jakość tuszy. Dzieje się tak ze względu na wysoki udział nienasyconych kwasów tłuszczowych w tłuszczu kukurydzy oraz ksantofili ( żółtych barwników). Związki te powodują, że słonina takich tuczników jest zbyt miękka, ma żółtą barwę i nie nadaje się do dłuższego przechowywania oraz dyskwalifikuje to ją z dalszych procesów technologicznych. Ponad to, kukurydza uważana jest również za surowiec, który ze względu na wysoką zawartość łatwostrawnych węglowodanów, sprzyja powstawaniu wrzodów żołądka.
Kiszone ziarno kukurydzy
Jak już wcześniej wspomniano, suszenie zebranego ziarna kukurydzy jest procesem wymagającym nakładów energii, a co za tym idzie stosunkowo kosztownym. Kiszenie jest metodą znacznie tańszą. Zebrane ziarno, które ma dużą wilgotność (30-40%) może zostać w tym stanie zakiszone, w całości lub ześrutowane. Kukurydza ze względu na wysoką zawartość węglowodanów łatwostrawnych i niską pojemność buforową, jest rośliną łatwo zakiszającą się. Zakiszając ziarno można stosować konserwanty, które będą obniżać pH zakiszanej masy. Ważne jest by materiał dobrze ubić, co sprzyja procesowi zakiszania i zwiększa strawność składników pokarmowych. Kiszonka sporządzona bez inokulantów nadaje się do skarmiania już po około 4 tygodniach, natomiast z dodatkami nawet po kilku dniach. Kiszone ziarno zachowuje pełną wartość pokarmową i stanowi bardzo cenny komponent w żywieniu trzody chlewnej. Taka pasza oprócz swojej dobrej wartości pokarmowej ma również dobroczynny wpływ na funkcjonowanie przewodu pokarmowego świń. Ma ona bowiem niskie pH, zawiera kwas mlekowy, który działając jak naturalny zakwaszacz stwarza dobre warunki dla rozwoju bakterii probiotycznych. Kiszonkę taką uzupełniamy mieszanką, która będzie pokrywała niedobory białka i aminokwasów egzogennych oraz składników mineralnych.
Kiszonka z całych kolb (CCM, corn-cob-mix)
W żywieniu trzody chlewnej warto zainteresować się kiszonką z całych kolb kukurydzy (CCM). Zaletą tej metody jest dobre wykorzystanie plonu ziarna. Nie dochodzi do strat spowodowanych zbiorem i młóceniem oraz istnieje możliwość wykorzystania niewystarczająco dojrzałych ziaren, które występują na wierzchołkach kolb. Wartość CCM-u zależy głównie od odmiany kukurydzy, ale również od terminu zbioru i udziału poszczególnych części roślin. Kolby mogą być zbieranie wraz z okrywami, co zwiększa koncentrację włókna w paszy, lub bez okryw. Pasza bez okryw charakteryzuje się wyższą wartością pokarmową dla świń. Tak jak w przypadku ziarna kukurydzy czy też zakiszonego ziarna, pamiętać należy o uzupełnianiu dawki z udziałem CCM-u komponentami wysokobiałkowymi lub koncentratami białkowymi oraz aminokwasami krystalicznymi pochodzącymi z premiksów farmerskich. Ponad to należy uzupełniać dawkę składnikami mineralnymi ponieważ kiszonka z całych kolb kukurydzy uboga jest również w Ca i P. CCM jest wykorzystywany w żywieniu wszystkich grup technologicznych trzody chlewnej: tuczników, loch i warchlaków. Nie ukrywajmy jednak, że intensywny chów i hodowla może automatycznie wykluczać taki surowiec jako paszowy.
Tabela . Zawartość energii i składników pokarmowych ziarna kukurydzy w żywieniu świń w 1 kg suchej masy paszy.
W przypadku kukurydzy istnieje jeszcze wiele sposobów na wykorzystanie tej rośliny oraz produktów ubocznych jej przerobu przez przemysł rolno-spożywczy w żywieniu zwierząt gospodarskich. Takimi produktami są m.in. DDGS- suszony wywar kukurydziany, który jest produktem ubocznym po produkcji etanolu; otręby kukurydziane, które powstają przy produkcji mąki kukurydzianej; gluten kukurydziany czy skrobia kukurydziana. Stanowić one mogą bardzo wartościowe komponenty w żywieniu trzody chlewnej. Pamiętajmy jednak by mieszanka z udziałem kukurydzy była szczególnie dobrze zbilansowana pod kątem aminokwasów egzogennych. W tym celu najlepiej wybierać takie mieszanki uzupełniające, które będą miały w składzie 4 aminokwasy egozgenne (lizynę, metioninę z cystyna, treoninę i tryptofan).