Nadchodzące upały to trudny okres dla producentów mleka i ich krów. Na krowy w tym czasie należy zwrócić szczególną uwagę. Aby zachować odpowiednio wysoką produkcję mleka oraz dobre wyniki rozrodcze stada, krowy wymagają bowiem szczególnego podejścia i traktowania w tym okresie. Stres cieplny to jedno z najtrudniejszych zjawisk, jakie dotyka krowy mleczne.
Optymalna temperatura dla wysokowydajnej krowy rasy HF waha się w przedziale od 8 do 20°C.
Dla krów mlecznych najbardziej niekorzystne są skrajne temperatury. Przy wartościach poniżej -10°C następuje zwiększony pobór pasz z uwagi na dodatkową energię niezbędną do ogrzania organizmu, a także obserwuje się rozrost okrywy włosowej. Bydło nie boi się niskich temperatur, jednak warunkiem jest ograniczenie występowania przeciągów w budynku.
Jednak dla bydła mlecznego o wiele trudniejsze do zniesienia są wysokie temperatury, gdy temperatura otoczenia przekracza 20°C, krowy odczuwają dyskomfort i występują pierwsze konsekwencje wysokich temperatur. A powyżej 25 stopni C obserwowane jest już zjawisko stresu cieplnego.
Ryzyko wystąpienia stresu cieplnego u krów mlecznych można oceniać za pomocą indeksu THI, który odnosi się jednocześnie do temperatury i wilgotności powietrza. Przyjmuje się, że wartość wskaźnika THI pow. 72 skutkuje problemami w poprawnym funkcjonowaniu organizmu krów. Gdy wilgotność względna otoczenia jest wysoka, obniży to skuteczność chłodzenia wyparnego zwierząt, w rezultacie wystąpią zakłócenia w rozpraszaniu ciepła i spowoduje obciążenie cieplne zwierzęcia. W wyniku ekstremalnego obciążenia cieplnego i podwyższonej temperatury ciała w warunkach stresu cieplnego, zwierzę jest zmuszone do radykalnej zmiany swoich reakcji fizjologicznych i behawioralnych, takich jak zwiększona częstość oddechów, częstość tętna, temperatura w odbycie i zmniejszenie spożycia paszy. Kiedy THI osiągnie poziom powyżej progu (> 72), doprowadzi to do dyskomfortu związanego z hipertermią, zmian w normalnych reakcjach fizjologicznych, zmniejszonego spożycia paszy i spadku wydajności mleka. Dawka pokarmowa i THI będą miały wpływ na spożycie wody i pobranie suchej masy u zwierząt poddanych stresowi cieplnemu.
Stres cieplny jest istotnym czynnikiem, który wpływa na opłacalność produkcji mleka
Przegrzanie organizmu krowy w wyniku stresu cieplnego negatywnie wpływa na spożycie paszy, a przez to na produkcję mleka. Spadek wydajności mlecznej w okresie upałów może sięgać 15 do nawet 30%. Niestety bardzo często parametry jakościowe mleka z powodu wysokich temperatur również ulegają pogorszeniu. Obniża się zawartość tłuszczu i białka w mleku oraz odporność zwierząt, przez co są bardziej podatne na różne choroby. W tym czasie często obserwujemy wzrost ilości LKS w mleku.
Stres cieplny oznacza także pogorszenie wskaźników rozrodu oraz powoduje spadek odporności u krów, co zwiększa podatność na choroby wymienia. A więc stres cieplny wpływa na wszystkie elementy produkcji tj. pobranie i wykorzystanie paszy, zmniejszenie produkcji mleka, zmiany w składzie mleka, upośledzenie układu odpornościowego i obniżenie płodności.
Konsekwencje stresu cieplnego mogą być natychmiastowe lub oddalone w czasie. Natychmiastowe to spadek pobrania paszy, co skutkuje zmniejszeniem produkcji mleka. Dochodzi do zmian w składzie mleka, spada % zawartość tłuszczu i białka w mleku krów, a równocześnie wzrasta liczba komórek somatycznych. Konsekwencjami stresu cieplnego w dłuższej perspektywie czasu jest spadek odporności i obniżenie płoności krów.
Ujemny wpływ upałów na wydajność produkcji mleka jest szczególnie wyraźny u najbardziej wydajnych krów, które z powodu wysokiej wydajności mleka charakteryzują się zwiększonym tempem przemian. Stres cieplny sprzyja również stresowi oksydacyjnemu, czyli gromadzeniu się w organizmie krowy wolnych rodników, czego następstwem jest obniżona odporność. Z kolei następstwem obniżonej odporności mogą być zatrzymanie łożyska, stan zapalny błony śluzowej macicy i mastitis, czyli podwyższona liczba komórek somatycznych w mleku. Stres oksydacyjny, wraz ze zmniejszonym pobraniem paszy, a tym samym również ujemnym bilansem energii, będzie również powodem pogorszonej płodności krów obserwowanej w okresie letnim.nOczywiście te negatywne wpływy stresu cieplnego można ograniczyć poprzez odpowiednie schładzanie krów. Intensywne schładzanie oraz zwiększenie ilości świeżego powietrza w oborze umożliwia krowom utrzymanie prawidłowej temperatury ciała.nJednak innym ze sposobów zmniejszenia negatywnych skutków stresu cieplnego jest właściwe żywienie krów. Zmiana strategii żywieniowych jest zazwyczaj prosta i bardzo opłacalna z punktu widzenia zapobiegania niepożądanym skutkom stresu cieplnego.
Zarządzanie żywieniem
Krowy niechętnie spożywają paszę, która nie jest zagrzana i zapleśniała. Dlatego powinniśmy zadbać o to, aby pasza była zawsze świeża i pachnąca, zachęcała krowy do podchodzenia do stołu paszowego. Dodatkowo w tym okresie można zwiększyć częstotliwość zadawania paszy z 1 odpasu dziennie do 2 a nawet 3 odpasów, tak aby krowy miały ciągły dostęp do świeżej paszy. Zwiększenie częstotliwości karmienia powinno również zmniejszyć produkcję ciepła, poprzez równomierną szybkość wchłaniania składników odżywczych i rozłożenie całkowitego przyrostu ciepła przez dłuższy okres. Częste karmienie krów w okresie stresu cieplnego pomaga również zapobiegać występowaniu problemu z odpowiednim poziomem tłuszczu i białka w mleku, ponieważ utrzymujemy równomierną fermentację w żwaczu i umożliwiamy wyższe spożycie pasz bez dużych spadków pH żwacza. Ponadto częste podgarnianie również zachęca krowy do podejścia do stołu. Warto również zwrócić uwagę na porę karmienia krów. Zazwyczaj TMR podajemy krowom rano, natomiast w okresie letnim warto większą część paszy zadawać wieczorem ponieważ krowy będą czuły się bardziej komfortowo i chętniej będą spożywać paszę, a szczyt produkcji ciepła pochodzącego z trawienia nastąpi w nocy, kiedy temperatury otoczenia będą niższe. Krowy bardzo często same zmieniają porę dnia w czasie której pobierają pasze i jedzą więcej w nocy. Bardzo często również pobierają mniej w czasie jednego odpasu, ale częściej podchodzą do stołu paszowego. Zwróć uwagę na jakość stosowanych kiszonek. W czasie podwyższonych temperatur znacząco spada także jakość skarmianych pasz. Zjawisko to dotyczy głównie kiszonek, których stabilność zostaje zachwiana. Zakiszony materiał ma wysoką tendencję do zagrzewania się, z uwagi na dużą zawartość wody w suchej masie oraz obecność mikroorganizmów odpowiedzialnych za prawidłowy przebieg fermentacji. Dlatego bardzo ważne jest, aby nie popełnić błędów w procesie konserwacji pasz, gdyż wszystkie uchybienia, jeśli nie podczas pierwszego otwarcia zakiszonego materiału, to w czasie gorących dni się ujawnią, a wtedy może być już za późno na uratowanie sytuacji. Jeśli w trakcie wybierania paszy z silosu czy pryzmy zauważymy zagrzewającą i pleśniejącą kiszonkę, również wtedy możemy użyć konserwantów, zwłaszcza kwasów, które choć trochę spowolnią procesy psucia się paszy. Psująca i zagrzewająca się kiszonka przede wszystkim jest mniej chętnie pobierana przez zwierzęta i w mniejszej ilości, co rzutuje na wydajność i zdrowie zwierząt. A w produkcji mleka, zwłaszcza tej wysokowydajnej, zależy nam, aby zwierzęta nieprzerwanie dawały jak najwięcej mleka, o dobrych parametrach. Dlatego powinniśmy zadbać o każdy kęs paszy, aby był chętnie pobierany. W celu poprawy i utrzymania wysokiej jakości stosowanych kiszonek możemy zastosować Mervit Heat Inhibitor, który jest mieszaniną kwasów zapobiegającą zagrzewaniu się TMRu na stole paszowym czy kiszonek w pryzmach lub silosach.
Najtańsza jest Woda.
W warunkach stresu cieplnego krowa traci wodę przez skórę i oddychanie, starając się zminimalizować wzrost temperatury ciała. Dlatego ważne jest, aby dostarczać zimną, czystą wodę do woli. Warto w tym miejscu zwrócić również uwagę na czystość poideł, ich liczbę oraz prędkość wody w poidłach.
Ponowne zbilansowanie dawki pokarmowej
Jeśli jest to tylko możliwe powinniśmy spojrzeć na bilans dawki pokarmowej. Pobieranie pasz włóknistych zwiększa ilość ciepła produkowanego w przewodzie pokarmowym. Także przeżuwanie generuje dużo ciepła. Krowa w stresie cieplnym stara się ograniczyć ilość ciepła powstającego w czasie fermentacji i dlatego pobiera mniej pasz włóknistych, a więcej treściwych.
- Zwiększenie koncentracji energii w dawce pokarmowej poprzez wykorzystanie tłuszczu chronionego jest szczególnie korzystne podczas upałów. Dodatek tłuszczu paszowego przy zmniejszonym pobraniu paszy rekompensuje część niedoboru energii. Poza tym wartość energetyczna tłuszczu jest ponad dwukrotnie większa niż węglowodanów. Poza tym w czasie przemian tłuszczu w organizmie krowy powstaje znacznie mniej ciepła niż podczas przemian węglowodanów, w związku z tym należy zmniejszyć poziom włókna przy jednoczesnym zwiększeniu suplementacji tłuszczów w diecie, aby pomóc zwierzętom zwalczyć stres termiczny. Stwierdzono, że zwiększony udział tłuszczu w diecie zapewnia pobór energii i minimalizuje wpływ stresu cieplnego na krowę poprzez zmniejszenie przyrostu ciepła.
Produktem, który idealnie sprawdzi się w tej sytuacji uzupełniając energię jest Milkstar Power Fat, oparty na tłuszczu chronionym obojętnym dla środowiska żwacza. Ponadto warto również rozpatrzeć tutaj zastosowanie w dawce pasz z linii Milkstar lub PowerMilk wzbogaconych w swoich recepturach o tłuszcz chroniony.
- Poziom włókna w dawce w okresie stresu cieplnego. Zatem podejście powinno skupiać się na zwiększonej gęstości energii w dawce dla krów w okresie stresu cieplnego. Włókno jest jednym z ważnych składników odżywczych, którego poziom należy uwzględnić przy ustalaniu dawki pokarmowej dla krów mlecznych poddanych stresowi cieplnemu, ponieważ wpływa on na metaboliczną produkcję ciepła, a także na utrzymanie prawidłowych warunków w żwaczu. Jednak żywienie krów w stresie cieplnym dawką bogatą we włókno powoduje wysoką produkcję ciepła metabolicznego oraz zmniejszenie DMI i wydajności mlecznej. Podstawowym powodem jest to, że metabolizm octanu wiąże się z większą produkcją ciepła metabolicznego niż propionian. W wielu badaniach stwierdzono, że zwiększenie paszy treściwej kosztem paszy włóknistej zmniejsza metaboliczne obciążenie cieplne i poprawia gęstość energetyczną dawki. Jednocześnie dawka powinna zawierać odpowiednią ilość włókna, który wzmaga przeżuwanie oraz utrzymanie prawidłowych warunków w żwaczu. Poziom ADF w dawce dla krów w okresie stresu cieplnego nie powinien przekraczać 18-19%.
- Zwrócenie uwagi na bilansowanie jakości białka w dawce.
Krowy poddane stresowi cieplnemu doświadczają ujemnego bilansu energetycznego, który jest również zsynchronizowany ze zmniejszonym pobraniem suchej masy. Dlatego też takim krowom mlecznym należy podawać zwiększoną zawartość białka surowego w dawce pokarmowej, aby zrekompensować obniżony DMI. Skład białka w diecie musi być tak sformułowany, aby zawierał wyższe stężenie białka nierozkładalnego w żwaczu – białka by pass. Białko jelitowe może uniknąć degradacji w żwaczu przez drobnoustroje, a duża jego część będzie dostępna dla krów poddanych stresowi cieplnemu. Ponieważ pobranie suchej masy w okresie stresu cieplnego u krowy jest obniżone, należy zwiększyć poziom suplementowanego białka surowego albo jako białka jelitowego, albo poprawić jakość białka poprzez zwiększenie liczby kluczowych aminokwasów. Nie jest pożądane żywienie krów poddanych stresowi cieplnemu nadmierną ilością białka rozkładanego w żwaczu, ponieważ wymaga to więcej energii do metabolizowania i wydalenia nadmiaru azotu w postaci mocznika. Najbardziej logiczne w tym przypadku staje się dokładne bilansowanie białka na poziomie aminokwasów strawnych jelitowo. Suplementacja metioniny, jako pierwszego limitującego aminokwasu, ważna jest ze względu na syntezę białka mleka i/lub wzrost wydajności mlecznej, wsparcie wątroby, poprawę wykorzystania azotu z dawki oraz wsparcie układu immunologicznego.
Produkty z linii Milkstar zawierają dodatek dostępnej jelitowo metioniny co w okresie stresu cieplnego powinno wspomóc produkcję mleka i zdrowotność krów.
- Uzupełnianie podstawowych makroelementów w dawce.
Jedynym źródłem niezbędnych minerałów jest dawka, którą spożywają krowy. Chociaż normalna dawka może nie zapewniać wszystkich niezbędnych minerałów i konieczna jest dodatkowa suplementacja niedoborów minerałów. Stresu cieplnego wpływa na zdolność do utrzymania równowagi mineralnej. Należy zadbać o skład makroskładników w diecie zwierząt, aby odpowiadał ich potrzebom w okresie narażenia na trudne warunki środowiskowe. Suplementy mineralne mogą być również przydatne w korygowaniu zmian w stanie elektrolitów, ponieważ ich mobilizacja wzrasta podczas stresu cieplnego. Sód (Na+) i potas (K+) są głównymi minerałami elektrolitowymi i są niezbędne do utrzymania równowagi wodnej i równowagi kwasowo-zasadowej u zwierząt poddanych stresowi cieplnemu w gorącym klimacie. Zapotrzebowanie na potas wzrasta znacząco u krów w stresie cieplnym, gdyż potas jest głównym osmotycznym regulatorem wydzielania wody z gruczołów potowych u krów mlecznych. Ponadto sód i magnez są głównymi minerałami konkurującymi z potasem ze względu na wchłanianie jelitowe, dlatego należy zwiększyć ich stężenie w dawce dla krów w stresie cieplnym. W upalne dni krowy będą się bardziej pocić, aby utrzymać temperaturę ciała poprzez chłodzenie wyparne, co powoduje utratę większej ilości sodu. W takich przypadkach krowy wymagają więcej sodu w celu uzupełnienia strat powstałych w wyniku wzmożonego pocenia się
W czasie upałów intensywnie pocąca się krowa wyprowadza z organizmu wodę i znaczne ilości potasu i sodu. Dlatego należy stosować latem w żywieniu krów mlecznych zwiększoną ilość potasu. Paszami bogatymi w ten składnik są lucerna, melasa oraz wysłodki buraczane. Na skutek pocenia się krów pod wpływem gorąca następuje 5-krotny wzrost utraty potasu w porównaniu ze zwierzętami, które mają normalną temperaturę. Ponadto w większości pasz treściwych występuje niedobór tego pierwiastka. Zwiększonej podaży potasu latem powinien towarzyszyć dodatek magnezu, ponieważ potas upośledza wchłanianie magnezu. Dodatkowo potas powinno również rozpatrywać się razem z podażą sodu, gdyż oba pierwiastki są ściśle związane z regulacją wielu funkcji organizmu, a straty sodu wraz z moczem zwiększają się podczas stresu cieplnego. Krowom mlecznym należy również zapewnić stały dostęp do lizawek solnych.
- Suplementacja witamin i innych dodatków paszowych.
Krowy poddane stresowi cieplnemu zwykle spożywają mniej paszy i zawsze istnieje ryzyko pobrania wystarczającej ilości makro i mikroelementów oraz witamin z dawki pokarmowej. Istnieje więc duże ryzyko niedoborów witamin i minerałów w okresie lata. Badano działanie niacyny (witaminy B3) na rozszerzenie naczyń krwionośnych ssaków oraz jej rolę w metabolizmie lipidów. Pomaga ona złagodzić stres cieplny zarówno poprzez zwiększenie utraty ciepła na skutek parowania z organizmu, jak i zmniejszenie wpływu ciepła na poziomie komórek. Dodatek do dawki niacyny może być korzystne, ponieważ powoduje obniżenie temperatury skóry i zwiększenie wydajności mleka. Udowodniono również, że niacyna może zapobiegać ketozie i odgrywa rolę w metabolizmie lipidów. Podaż witaminy C może być również wskazana w tym przypadku ze względu na wpływ stresu cieplnego na poziom tej witaminy w osoczu i tkankach. W normalnych warunkach zwierzęta są w stanie syntetyzować witaminę C w celu zaspokojenia swoich potrzeb. Jednakże podczas stresu termicznego następuje wyczerpanie się witaminy C w osoczu z powodu zmniejszonej syntezy i wyczerpania zapasów w organizmie. Donoszono o korzystnym działaniu dodatkowego kwasu askorbinowego i witaminy E w przypadku hipertermii. Witamina C, E i metionina skutecznie łagodzą skutki stresu cieplnego. Stres cieplny sprzyja powstawaniu wolnych rodników obniżających odporność. Stwarza to konieczność uzupełniania dawek pokarmowych w antyoksydanty, a zwłaszcza w selen, witaminę E oraz beta-karoten.
Zalecane jest również stosowanie dodatków paszowych wspierających pracę żwacza. W przypadku stosowania dawek pokarmowych zawierających zmniejszoną ilość pasz włóknistych, a zwiększoną pasz treściwych w zapobieganiu subklinicznej kwasicy żwacza, należy stosować kwaśny węglan sodu, tlenek magnezu czy dodatek żywych kultur drożdży.
W zbilansowaniu takiej dawki wspomogą produkty linii Milkstar :
Milkstar Gold- źródło niacyny, witaminy C i innych potrzebnych witamin. W celu zapobiegania kwasicy i utrzymania stabilnego środowiska żwacza polecamy Milkstar bufor oraz Milkstar yeast active
